سالروز آغازعملیات خیبر درسال 1362:
آغاز حملات گسترده
شیمیایی و استفاده از گاز اعصاب توسط رژیم بعثی عراق
يكي از مهمترين تحولاتي كه طي جنگ
تحميلي به وقوع پيوست، به كارگيري سلاح شيميايي در ميادين نبرد به
وسيله عراق بود كه اوج آن سال 1362در عمليات خيبر اتفاق افتاد.
در عمليات خيبر چند روز پس از تصرف
جزيره و پيشروي نيروها، بمبارانهاي وسيع شيميايي آغاز شد، اين
بمبارانها نخست، در منطقه پشتيباني (شط علي) صورت گرفت و سپس به
تدريج، تمام جزيره را در برگرفت.
اين در حالي بود كه توپخانه شيميايي دشمن نيز به شدت فعال بود،
براي نمونه، تنها در يكي از اين روزها، بيش از صد بمب خردل پرتاب
شد كه هر يك از آنها حاوي بيش از چهل ليتر مايع خردل بود كه پس از
انفجار، بخار ميشد و چندين كيلومتر را آلوده ميكرد. از تاريخ
7/12/1362 تا 27/12/1362، عراق همچنان گاز خردل را عليه نيروهاي
ما به كار ميگرفت.
در 27 اسفند ماه سال 1362، رژيم بغداد براي نخستين بار، در تاريخ
جنگهاي دنيا، از گاز اعصاب استفاده كرد. اين گاز در جنگ اول جهاني
هنوز كشف نشده بود و در جنگ دوم نيز، آلمانها پس از تهيه اين گاز
از به كارگيري آن خودداري كردند.
در مجموع، عراق سه حمله هوايي براي به كارگيري عامل اعصاب در
روزهاي 27 و 30 اسفند ماه سال 1362 در منطقه جفير، پاسگاه شهيد
برزگر و جزيره انجام داد. دستاورد استفاده از اين عامل براي عراق
بسيار عالي بود؛ زيرا از آغاز عمليات تا آن تاريخ، با آن همه بمب و
گلوله توپ حاوي عامل خردل كلاً ما در حدود 1500 نفر مجروح داشتيم،
در حالي كه با مصرف مقدار كمي از گاز اعصاب حدود 850 نفر از
رزمندگان مجروح شدند.
به هر حال، عراق تا آغاز عمليات بدر، ديگر از گاز اعصاب استفاده
نكرد، اما مصرف گاز خردل را همچنان ادامه داد. در تاريخ 21
فروردين ماه سال 1363، عراق شايد براي نخستين بار، استفاده از
گازهاي خفه كننده (احتمالاً از نوع كلر پيكرين) را با بهرهگيري از
بمبهاي قابل پرتاب از هواپيما آغاز كرد؛ حملهاي كه بيش از پانصد
نفر را مجروح كرد. در كل عمليات خيبر در اثر حملات شيميايي، بيش از
3500 نفر مجروح و 70 نفر شهيد شدند.
امریکا - حامی اصلی تسلیح شیمیایی رژیم بعثی- ابتدا طرح موضوع را
از جانب ايران را تنها يك ادعا خواند. صداي امريكا به نقل از
سخنگوي وزارت خارجه اين كشور گفت:
«امريكا نمي تواند گزارش مربوط به ادعاي ايران درباره استفاده عراق
از سلاح هاي شيميايي در جنگ عليه ايران را تاييد نمايد.»1
اما روزنامه واشنگتن پست از قول مقام هاي امريكايي نوشت:
«حكومت بغداد به خاطر حمله خيبر، در آستانه سقوط قرار گرفته و
ناگزير در استفاده از سلاح شيميايي بوده است.»2
در واقع، مقامات امريكايي به طور غير رسمي اعلام كردند كه عراق
براي جلوگيري از پيشروي ايران، ناچار است از هر نوع سلاحي استفاده
كند.
آنها همچنين، براي تحت الشعاع قرار دادن اين موضوع، مسئله حقوق بشر
را كه يك حربه و دستاويز كهنه است، به عنوان يك موج تبليغاتي مطرح
كردند و ضد انقلاب وابسته را تحريك كردند تا براي دست يابي به
اهداف خود، مطالبي را عليه جمهوري اسلامي عنوان كند.
به طور كلي، با وجود عدم برخورد منطقي و انساني كشورهاي اروپايي،
امريكا و سازمان هاي بين المللي با اين اقدام، موج وسيعي از خبر،
تحليل و روشنگري در مورد حكومت ضد بشري عراق در اظهارات مقام هاي
سياسي و رسانه هاي جمعي كشورهاي مختلف منعكس شد و اين كشور را در
موضع انفعالي بيشتري قرار داد.
پایان
منابع:
1- عمليات خيبر (تصرف جزاير مجنون)،
ناشر: مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامي،
چاپ اول: 1382، صفحه 42
2- خبرگزاري جمهوري اسلامي، گزارش ها و بازتاب هاي عمليات خيبر،
11/12/1362، ص 29
3- خبرگزاري جمهوري اسلامي، نشريه گزارش هاي ويژه، 28/12/1362، ص
25