19
اسفند؛ بيست و چهارمین سالروز آغاز عمليات بدر:
نگاهی به
حملات شیمیایی رژیم بعثی عراق در عملیات بدر
در این
عملیات دشمن بعثی برای نخستین بار در جنگ تحمیلی و نیز
برای سومین بار در طول جنگهای دنیا (دو بار نخست در جنگ جهانی اول
بوده است) از مشتقات سیانور استفاده کرد.
پایگاه
اطلاع رسانی قربانیان سلاح های شیمیایی:
در آخرين ساعات 19/12/63 در جبهه جنوبي، عمليات شرق دجله آغاز شد
كه به نام عمليات بدر ناميده شد. عمليات بدر پس از هشت روز نبرد و
مقاومت، با تثبیت موضع رزمندگان ایرانی در شرق رودخانه دجله به
پايان رسيد.
طی این عملیات علاوه بر تلفات سنگینی كه به دشمن وارد شد، بیش از
500 كیلومتر مربع از منطقه هور از جمله روستاهای "ترابه"، "لحوك"،
"نهروان"، "فجره" و نیز جاده خندق به طول 13 كیلومتر، كه فاصله آن
با جاده العماره – بصره 6 كیلومتر است، به تصرف رزمندگان ایران
درآمد.
در عملیات بدر، دشمن از همان ابتدای عملیات بمبها و گلولههای توپ
حاوی مواد شیمیایی، به ویژه گاز اعصاب را در سطح گستردهتر نسبت به
عملیات خیبر به کاربرد.
در واقع این بار عراق برخی از گازها را با بهرهگیری از هواپیما به
صورت سمپاشی از ارتفاع بالا روی جزیره پخش میکرد. باید یادآور شد
که در این عملیات گاز خردل به طور بسیار محدودی به کار گرفت شد.
نکته در خور توجه دیگر در مورد این عملیات آنکه دشمن برای نخستین
بار در جنگ و نیز برای سومین بار در طول جنگهای دنیا (دو بار نخست
در جنگ جهانی اول بوده است) از مشتقات سیانور استفاده کرد. همچنین،
عامل دیگری که به مقدار زیاد در عملیات بدر به کار رفت، یک عامل
خارشزا بود که تکنیکهای نیز توانایی مقابله با آن را نداشتند.
تنها عوارض این گاز خارش و قرمز شدن پوست بود.
پس از شروع عمليات بدر، مقامات كشورمان رسماً به سازمان ملل متحد
هشدار دادند كه عراق در تدارك تهاجم گسترده شيميايي عليه ايران
است.
سکوت مجامع بین المللی باعث تقویت انگیزه ارتش بعثی دراستفاده از
سلاح های شیمیایی شد.
سه روز بعد از آغاز نبرد بمبارانهاي گاز اعصاب آغاز شد.
مقامات ایران جزئيات اين حملات را طي نامه هاي پي در پي رسماً به
اطلاع سازمان ملل متحد رساندند و درخواست اعزام و استقرار يك تيم
كارشناسي بطور دائم نمودند تا امكان معاينه مصدومين گاز اعصاب در
شرايط حاد وجود داشته باشد.
در يكي از اين نامه ها اشاره شده است كه در يك هفته اول حملات
شيميايي (از 13 تا 20 مارس 1985) 77 بمب، 23 راكت و 639 گلوله توپ
شيميايي از سوي عراق شليك شد كه منجر به مصدوم شدن 2231 نفر و
شهادت 32 نفر گرديده است.
اين حملات شيميايي در زماني صورت ميگرفت كه دبير كل سازمان ملل در
عراق سرگرم مذاكره بود. مقامات ايراني طي نامه هايي جزئيات حادثه
را به اطلاع سازمان ملل رسانيدند و با اشاره به آمار اوليه 15 شهيد
و 200 مصدوم، درخواست اعزام تيم كارشناسي نمودند. سازمان ملل هيچ
اقدامي ننمود و ادامه حملات شيميايي عراق كه گاز خردل نيز به آن
اضافه شده بود باعث افزايش سريع آمار مصدومين شد. براساس يكي از
گزارش ها، فقط طي روزهاي نوزدهم و بيستم فروردين حملات شيميايي
باعث مصدوم شدن 1614 نفر گرديد.
جمع بندي حملات شيميايي 6 هفته اول
پس از عمليات بدر نشان مي دهد كه عراق طي 33 مرحله حمله شيميايي كه
عمدتاً با گاز اعصاب انجام داد باعث شهيد و مصدوم شدن 4600 نفر
گرديد. لازم به ذكر است كه اكثريت شهدا مربوط به مواردي بود كه به
دليل غلظت زياد گاز و مرگ سريع، اساساً فرصت انتقال به اورژانس
فراهم نشده بود. مثلاً 17 نفر از شهدا كه در مدت 3-2 دقيقه به
شهادت رسيدند همگي مربوط به يك بمباران بودند كه در فاصله بسيار
نزديك آنها صورت گرفته بود.
گروهي از مصدومين شيميايي به خارج از كشور اعزام شده و در حال
درمان بودند. دبير كل سازمان ملل يك پزشك اسپانيائي را مسئول
معاينه مصدومين ايراني بستري در خارج و تهيه گزارش از آنها كرد.
معاينه 17 مصدوم كه 6 نفر در دو بيمارستان لندن، 3 نفر در يك
بيمارستان شهر گنت بلژيك و 8 نفر در يك بيمارستان شهر ركلينگهاوزن
آلمان بودند، زماني انجام شد كه هفته ها از حادثه مي گذشت. علاوه
بر علائم باليني منطبق با گاز خردل، آزمايش ادرار يكي از مصدومين
نيز وجود خردل را نشان داد. همچنين در گزارش اشاره شده است كه
علاوه بر علائم باليني منطبق با خردل، شواهدي از بكارگيري يك گاز
شيميايي ديگر (احتمالاً گاز هيدروسيانيك) نيز وجود داشته است. در
گزارش ضميمه اي كه 6 روز بعد منتشر شد به شواهدي كه بيانگر مسموميت
با تركيبات اورگانو فسفره مي باشد اشاره شده و اين احتمال مطرح
گرديده است كه نوع تركيب اورگانوفسفره همان گاز عصبي Tabun باشد.
لازم
به ذكر است كه پس از این عملیات،
عراق با استفاده از پشتیبانی هوایی و موشكی خود به حملات گسترده به
شهرها و مناطق مسكونی و نیز كشتی های حامل نفت ایران مبادرت ورزید.
انتهای گزارش